Wij zoeken per direct een ARTS v/m (0,8 fte) met chirurgische affiniteit voor intensieve samenwerking in team van 2 enthousiaste, ambitieuze chirurgen met het aandachtsgebied proctologie en bekkenbodemchirurgie.
Bekijk onze vacature.
Stoelgangproblemen
Anale klachten worden in Nederland erg gebagatelliseerd, vindt chirurg Charlotte Deen. Bovendien rust er op problemen in dit lichaamsgebied een enorm taboe. Patiënten gaan er pas laat mee naar een arts. Terwijl er in een vroeg stadium met oefeningen en een vezelrijk dieet al veel kan worden bereikt om verergering te voorkomen.
Op de operatietafel lag een vrouw met een rectovaginale fistel, dat wil zeggen: een opening tussen de endeldarm en de vagina, waardoor de ontlasting het lichaam via de vagina verliet. Chirurg Charlotte Deen, altijd al geïnteresseerd in de ’fijne chirurgie’, opereerde haar samen met een collega. ,,Zo’n kwaal heeft een enorme impact. In Afrika worden vrouwen erom verstoten. Ik dacht: als je dit soort aandoeningen kunt oplossen, is dat een enorme verbetering van iemands leven.’’
Dat verklaart voor een deel haar interesse voor ’het onderkantje’, zegt ze. ,,Bovendien is er in de algemene chirurgie weinig aandacht voor proctologische chirurgie (proctos = het onderste deel van de dikke darm tot aan de anus). Het zijn geen levensreddende ingrepen en misschien vinden artsen het ’vies’. Maar dat vind ik allang niet meer. Wat dacht je van een tandarts die patiënten met vieze gebitten behandelt?’’
Deen (44), opgeleid tot maag-darmchirurg, is inmiddels gespecialiseerd in de behandeling van anale klachten zoals aambeien, incontinentie, fistels, anale pijn. Kortgeleden opende zij als eerste vrouwelijke chirurg een eigen zelfstandig behandelcentrum (zbc), de Proctos Kliniek in Bilthoven. Ze werkt samen met het nabijgelegen gynaecologisch centrum Alant Vrouw en met kliniek Berg & Bosch. Deen opereert in een kliniek in Hilversum, waar patiënten eventueel een dag worden opgenomen. Met ziekenhuizen in Amersfoort
(Meander Medisch Centrum), Utrecht (UMC) en Amsterdam (VU Medisch Centrum) zijn afspraken gemaakt over calamiteitenopvang en ingrepen met een hoger risico.
Verstoppingen
Hoeveel mensen kampen met stoelgangproblemen is niet precies bekend; zij lopen niet te koop met klachten in de krochten van het lichaam en gaan pas - te - laat naar een arts. Deen schat dat twintig procent van de mannen en dertig procent van de vrouwen last heeft van chronische anale klachten. ,,De meesten lopen er te lang mee door, zodat een vicieuze cirkel ontstaat: verkramping van de inwendige sluitspier, verstoppingen, pijn. Als ze uiteindelijk naar een dokter gaan, staan ze tien-nul achter. Hoe eerder je aandoeningen laat behandelen, hoe beter. Met (spier-)oefeningen en een vezelrijk dieet (en veel water drinken, niet persen) kun je in een vroeg stadium nog voorkomen dat klachten verergeren.’’
Anale klachten worden in Nederland erg gebagatelliseerd, vindt Deen. ,,Huisartsen en verloskundigen weten vaak niet waar zij deze patiënten heen moeten sturen. Nederland bedrijft bovendien minimalistische geneeskunde: uit kostenoverwegingen liefst zo min mogelijk onderzoek doen. Maar het gaat niet alleen om de kosten, ook de kwaliteit van leven telt. Bloed bij de ontlasting is altijd een reden om naar een dokter te gaan en verder onderzoek te vragen. Darmkanker komt onder de vijftig weliswaar niet vaak voor, maar toch overlijden er nog altijd ook jonge mensen aan.’’
Een veelvoorkomende klacht zijn aambeien, die meestal worden veroorzaakt door persen tijdens de stoelgang, vanwege verstopping of gewoon haast. ,,Je ziet dat veel bij militairen, die hun ontlasting soms lang moeten ophouden, veel krachttraining doen en zwaar tillen. Bij vrouwen ontstaan ze vaak tijdens en na de bevalling. Ben je er vroeg bij, dan kun je een verzakking van de darm voorkomen.’’
Bevalling
Een bevalling, vooral als die gecompliceerd en/of langdurig is, kan ook incontinentie veroorzaken. ,,De remedie is: spierballen kweken, daar beneden. Daarom zou na elke bevalling moeten worden gecontroleerd of de sluitspier nog intact is. Je kunt ’m dan nog oefenen. Wacht je er te lang mee, dan is een operatie nog mogelijk. Als je geluk hebt.’’
Een niet genezend wondje in de endeldarm (fissuur) en een verkrampte (inwendige) sluitspier zijn andere boosdoeners. ,,Van het eerste is de oorzaak niet precies bekend. Mogelijk is er sprake van een verslapte wand tussen de endeldarm en de vagina, waardoor er tijdens het persen een scheurtje in ontstaat. Dat kan leiden tot langdurige verstopping. Een verkrampte sluitspier, bijvoorbeeld door aambeien of een ontsteking, zorgt voor voortdurende kramp en pijn bij het naar de wc gaan.’’
Deen pleit overigens voor een nieuwe specialisatie, die van de bekkenbodemchirurg. Nu worden aandoeningen in dat lichaamsgebied behandeld door de uroloog, de gynaecoloog en de (proctologisch) chirurg. ,,Er wordt meestal gewerkt in teams waarbij deze drie specialisten zijn betrokken. Prima, maar als algemeen chirurg doe je in Nederland heel veel soorten ingrepen. Door je te specialiseren kun je eventuele complicaties beter behandelen.’’
Vroeger werden baarmoeders bijvoorbeeld eerder operatief verwijderd. ,,Voor iemand van rond de 35 kan dat op latere leeftijd complicaties geven doordat de darmen zakken. Op den duur kun je niet meer goed naar de wc. Bij ouderen worden dergelijke verstoppingen en buikklachten vaak niet herkend. Zij lopen dan rond met het gevoel van een opgeblazen fietsband in hun buik. Dat risico moet je als arts dus goed afwegen.’’ ’
door Patricia van der Zalm